FAQ i słownik - OIRE

 

Słownik pojęć:
 

OIRE – Operator Informacji Rynku Energii

CSIRE – Centralny System Informacji Rynku Energii

OSD – Operator Systemu Dystrybucyjnego elektroenergetycznego

OSP – Operator Systemu Przesyłowego elektroenergetycznego

KSE – Krajowy System Elektroenergetyczny

POB – Podmiot Odpowiedzialny za Bilansowanie Handlowe

 

Czym jest OIRE?

Operator Informacji Rynku Energii (OIRE) to podmiot odpowiedzialny za wdrożenie, zarządzanie i administrowanie Centralnym Systemem Informacji Rynku Energii oraz przetwarzanie zgromadzonych w nim informacji na potrzeby realizacji procesów rynku energii elektrycznej. Rolę OIRE od 3 lipca 2021r. pełnią Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.

 

Czym jest CSIRE?

Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE) to system teleinformatyczny służący do przetwarzania informacji rynku energii na potrzeby procesów rynku energii elektrycznej oraz wymiany informacji pomiędzy użytkownikami systemu. Ma on wspierać realizację procesów detalicznego rynku energii - w tym przede wszystkim procesu zmiany sprzedawcy.  Będzie stanowił też miejsce rejestracji i udostępniania danych pomiarowych pochodzących z liczników energii elektrycznej (pozyskiwanych oraz przekazywanych do CSIRE przez operatorów systemów elektroenergetycznych).

 

Czym są informacje rynku energii?

  • informacje dotyczące punktu pomiarowego (np.: adres, moc umowna, grupa taryfowa),
  • dane pomiarowe energii elektrycznej, 
  • informacje o zdarzeniach rejestrowanych przez licznik zdalnego odczytu,
  • polecenia odbierane przez licznik zdalnego odczytu,
  • inne informacje niezbędne do dostarczania energii elektrycznej.

 

Jakie są główne cele funkcjonowania CSIRE?

Kluczowym celem jest zapewnienie skutecznej i bezpiecznej wymiany informacji na rynku energii elektrycznej, umożliwiającej uczestnikom tego rynku realizację ich ustawowych praw i obowiązków. Pozostałe, równie istotne cele, to:

  • ujednolicenie oraz usprawnienie procesów rynku energii elektrycznej, w tym w szczególności procesu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej,
  • poprawa konkurencyjności na rynku energii elektrycznej,
  • umożliwienie bezpłatnego dostępu odbiorcom do własnych informacji rynku energii (w tym danych pomiarowych),
  • zapewnienie użytkownikom profesjonalnym bezpłatnego dostępu do wybranych danych statystycznych,
  • zapewnienie danych umożliwiających uczestnikom rynku oferowanie nowych produktów i usług,
  • poprawa wykorzystania zasobów KSE.

 

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie CSIRE odbiorcom końcowym?

Odbiorcy końcowi uzyskają bezpłatny dostęp do swoich bieżących i historycznych informacji rynku energii, w tym informacji o obowiązujących go umowach dotyczących zaopatrzenia w energię elektryczną, informacji o sprzedawcy energii, danych pomiarowych.  System CSIRE pozwoli na skrócenie wybranych procesów rynku energii, w szczególności procesu zmiany sprzedawcy – z obecnych 21 dni docelowo do 1 dnia. Dostęp do danych pomiarowych pozwoli lepiej zarządzać zużyciem energii elektrycznej, co wpłynie na obniżenie rachunków. Wzrośnie również pewność w kwestii poprawności rozliczeń za sprzedaż i dystrybucję energii elektrycznej, ponieważ CSIRE będzie jednorodnym, wiarygodnym i stabilnym źródłem informacji.

 

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie CSIRE rynkowi energii elektrycznej?

Sprzedawcy energii będą mogli – wyłącznie za zgodą klienta – pozyskać dotyczącego go informacje rynku energii, w tym w szczególności dane pomiarowe. Pozwoli im to na przygotowanie spersonalizowanych ofert dopasowanych do potrzeb danego klienta, czy też na zaproponowanie nowych usług odbiorcom końcowym (np. rozliczanie zużycia zgodnie z taryfą dynamiczną). CSIRE ujednolici procesy i sposób zbierania danych, przez co obniży barierę wejścia na rynek nowych podmiotów świadczących usługi w sektorze elektroenergetycznym, a także ograniczy koszty funkcjonowania na rynku. Istotną zmianą będzie również redukcja liczby interfejsów, ustalenie jednolitych zasad dostępu, czy jednoznaczny podział odpowiedzialności za poszczególne dane. W przyszłości system CSIRE może być również rozbudowywany o dane kolejnych sektorów, takich jak gaz, woda czy ciepło.

 

Jakie korzyści wdrożenie CSIRE przyniesie KSE?

CSIRE umożliwi efektywniejsze wykorzystanie zasobów i planowanie pracy krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Jedna centralna baza informacji rynku energii umożliwi operatorowi systemu przesyłowego m.in. dokładniejsze prognozowanie generacji rozproszonej poprzez dostęp do aktualnej i pełnej bazy danych tych wytwórców. Daje ona również możliwość przyszłej integracji procesów rynku detalicznego i hurtowego.

 

Kiedy CSIRE zacznie funkcjonować?

Od 1 lipca 2024 r.

 

W jaki sposób CSIRE będzie pozyskiwać i udostępniać dane pomiarowe?

Dane pomiarowe energii elektrycznej będą pozyskiwane z liczników energii elektrycznej, w tym liczników zdalnego odczytu przez operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz operatora systemu przesyłowego (OSP), a następnie będą przekazywane do CSIRE. System CSIRE będzie przechowywać oraz udostępniać dane pomiarowe wyłącznie uprawnionym podmiotom. Użytkownicy CSIRE, w tym odbiorcy energii elektrycznej, będą mieli dostęp do swoich danych za pośrednictwem utworzonego przez OIRE „Portalu Użytkownika KSE”.

 

Jak wdrożenie CSIRE wpłynie na funkcjonowanie OSD?

Operatorzy systemów dystrybucyjnych będą musieli dostosować sposób realizacji procesów rynku energii, swoje systemy, jak również zakres przetwarzanych danych pomiarowych do nowych standardów. Zmieni się również sposób udostępniania danych pomiarowych, które OSD będą zobligowani przekazywać do CSIRE.

 

Jak wdrożenie CSIRE wpłynie na funkcjonowanie sprzedawców energii?

Sprzedawcy energii będą musieli dostosować sposób realizacji procesów rynku energii oraz swoje systemy, do nowych standardów.

 

Jak CSIRE wpłynie na dotychczasowy model wymiany informacji pomiędzy uczestnikami rynku energii?

Obecnie wymiana informacji przebiega w sposób rozproszony, zdecentralizowany. Uczestnicy rynku tacy jak: OSD, OSP, sprzedawcy, wytwórcy, POB, czy odbiorcy i prosumenci – komunikują się i przesyłają dane pomiędzy sobą. W praktyce oznacza to funkcjonowanie wielu źródeł danych, różnych standardów i mnogość interesariuszy. Rozwiązaniem tego problemu jest utworzenie centralnej bazy danych, która będzie stanowiła główne miejsce dostarczania i pozyskiwania informacji rynku energii. Model scentralizowany zakłada przekazywanie/wymianę informacji jedynie z OIRE.

 

Gdzie znajdę zakres informacji przetwarzanych w CSIRE?

Pełna specyfikacja informacji, które będą przetwarzane w CSIRE znajduje się w załączniku do Standardów Wymiany Informacji CSIRE – Załącznik nr 1, Zakres informacyjny komunikatów CSIRE.

 

Jaka jest podstawa prawna zmian na rynku energii elektrycznej?

Ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1093) oraz powiązane z nią akty wykonawcze (rozporządzenia).

 

Czy przekazywanie danych i informacji do CSIRE będzie obowiązkowe?

Tak, zgodnie z ustawą, wszystkie podmioty – w tym odbiorcy energii elektrycznej – uczestniczące w procesach rynku energii będą zobowiązane do przekazywania stosownych informacji rynku energii do CSIRE.

 

Czy korzystanie z CSIRE będzie płatne?

Korzystanie z CSIRE będzie bezpłatne m. in. dla odbiorców końcowych, OSD i sprzedawców energii.

 

Kto będzie miał dostęp do moich danych i w jakim celu?

Dane odbiorcy, w tym dane pomiarowe, będą udostępnione zgodnie z Ustawą samemu Odbiorcy, OSD – w zakresie niezbędnym do realizacji ich praw oraz obowiązków, sprzedawcy – w zakresie niezbędnym do dokonywania rozliczeń za energię elektryczną oraz podmiotowi upoważnionemu przez odbiorcę – w zakresie upoważnienia. 

 

Jak długo moje dane pomiarowe będą przechowywane w CSIRE?

Zgodnie z Ustawą, dane pomiarowe odbiorcy będą przechowywane przez 7 lat od dnia ich zarejestrowania w systemie. Po tym czasie OIRE dokona anonimizacji danych, co oznacza, że nie będzie możliwe przypisanie ich do konkretnego odbiorcy. Dane będą mogły być dalej przechowywane w postaci danych zagregowanych (zbiorczych).

 

Czy moje dane będą bezpieczne?

Przetwarzanie danych osobowych w CSIRE będzie spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. („RODO”). W PSE obowiązują  procedury ochrony danych osobowych, które są elementem Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. PSE posiadają inspektora ochrony danych i sekcję ochrony danych osobowych. Przy projektowaniu CSIRE uwzględnia się wymogi wynikające z RODO, w szczególności w zakresie uwzględnienia prywatności w fazie projektowania i domyślnej ochrony danych,  zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych w oparciu międzynarodowe standardy ISO/IEC 29134:2017, a także zapewnienia realizacji praw osób, których dane będą przetwarzane w CSIRE (np. prawo dostępu do danych, prawo do kopii danych). Biorąc powyższe pod uwagę przetwarzanie danych osobowych w CSIRE będzie realizowane w sposób bezpieczny oraz z zapewnieniem ochrony praw osób, których dane będą przetwarzane w tym systemie.

 

Migracja danych CSIRE

 

Kto jest zobligowany do przesłania danych migracyjnych CSIRE do 31 grudnia 2023 roku?

Do przekazania danych do CSIRE zobowiązane są wszystkie podmioty wskazane w Art. 20 ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1093). Na podstawie zasileń danych poszczególnych podmiotów przygotowana zostanie wsad inicjalna systemu CSIRE.

Podmioty zobowiązane to:

  • operatorzy systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych
  • właściciele urządzeń, instalacji lub sieci, dla których nie wyznaczono operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego
  • operatorzy ogólnodostępnych stacji ładowania (zobowiązanie zostanie wycofane po wejściu w życie nowelizacji ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych)

W ramach prowadzonych prac związanych z nowelizacją ustawy Prawo energetyczne, planowane jest poszerzenie katalogu podmiotów zobowiązanych do przekazania danych migracyjnych do CSIRE poprzez dodanie sprzedawców (podmioty posiadające koncesję na obrót energią elektryczną).

 

Jakie są kluczowe terminy w procesie migracji?

Plan wdrożenia CSIRE uwzględnia terminy określone w Ustawie, przedstawia proces opracowania i uzgodnień dokumentów stanowiących podstawy formalne wdrożenia i funkcjonowania CSIRE oraz proces migracji danych inicjalnych, niezbędnych do uruchomienia CSIRE.

Dokument będzie aktualizowany oraz uzupełniany w miarę postępu prac projektowych dotyczących wdrożenia CSIRE oraz zmian prawnych.

 

Jaki zakres danych podlega migracji?

Zakres danych podlegających migracji bazuje na Standardach Wymiany Informacji oraz załącznikach do tego dokumentu. Szczególnie istotny dla zakresu migracji jest Załącznik nr 1 - Zakres informacyjny komunikatów CSIRE, którego wskazane zakładki stanowią zakres danych modelu migracji. Są to zakładki:

  • Atrybuty charakterystyki PP (165 atrybutów) z wyłączeniem PL-016 oraz Sekcji „Dostęp do Portalu Użytkownika KSE”.
  • Atrybuty procesu 6.4_1 Powiadomienie o zawarciu albo zmianie umowy profesjonalnej (10 atrybutów) z wyłączeniem atrybutu PL-002 ID_instancji_procesu_referencyjnego.
  • Atrybuty obiektu (34 atrybuty.

Zakres danych podlegających migracji został opublikowany na stronie PSE w zakładce OIRE – Migracja Danych. Dokument nie stanowi ostatecznego materiału i podlega aktualizacjom oraz rozbudowie.