Polskie Sieci Elektroenergetyczne prowadzą monitoring jakości handlowego bilansowania portfeli handlowych przez Podmioty Odpowiedzialne za Bilansowanie (POB). Prezentujemy pierwszą edycję cyklicznego raportu o bilansowaniu w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym, który będzie aktualizowany i publikowany co miesiąc.

POB odpowiadają finansowo za różnicę między energią zaplanowaną a faktycznie pobraną lub dostarczoną przez swoich klientów. Każdy POB powinien dążyć do zbilansowanej pozycji handlowej, czyli zakontraktowania całej energii, którą jego klienci sumarycznie zużyją lub wyprodukują.

Jeśli POB niewłaściwie się bilansują i tworzą duże niezbilansowanie, operator systemu przesyłowego musi podejmować więcej działań służących zapewnieniu równowagi bilansowej systemu. W tym celu musi m.in. ingerować w plany pracy jednostek wytwórczych, polecając im zwiększenie lub zmniejszenie poziomu wytwarzania. Wskutek wysokiego niezbilansowania wolumen aktywowanej energii bilansującej jest okresowo bardzo wysoki i przekracza dostępne dla operatora rezerwy w Polsce.

Taka sytuacja zmusza PSE do korzystania z ponadstandardowych, interwencyjnych metod poprawy bilansu - na przykład redysponowania nierynkowego generacji OZE - i tworzy istotne ryzyka w zakresie bezpieczeństwa pracy systemu.

Dlaczego słaba jakość bilansowania POB to problem systemowy?

W wyniku wprowadzenia w czerwcu 2024 r. reformy rynku bilansującego (RB) istotnie poprawiły się zachęty do bilansowania. Pomimo tego część uczestników nadal systematycznie pozostaje niezbilansowana. Powtarzające się duże niezbilansowanie utrudnia planowanie pracy i prowadzenie ruchu systemu. Okresowo wartości niezbilansowania są tak duże, że wyczerpują rezerwy mocy nie tylko w Polsce, ale także w krajach sąsiadujących, dostępne w ramach europejskiej platformy PICASSO. Aktywowane są wtedy ostatnie dostępne, a więc najdroższe, oferty ze stosu cenowego. W efekcie ceny niezbilansowania osiągają poziom nawet dziesiątków tysięcy złotych za MWh, podczas gdy ceny na rynku hurtowym w tym samym czasie pozostają wielokrotnie niższe.

W takich warunkach nieodpowiednie planowanie i bilansowanie swoich portfeli jest dla POB bardzo dużym ryzykiem. Kupowanie lub sprzedawanie energii nieplanowo na rynku bilansującym można porównać do gry o dużym ryzyku – podmiot wprowadzający lub pobierający energię nieplanowo nie zna ceny rozliczeniowej i naraża się na istotne straty finansowe.

Takie działanie może ponadto wpływać negatywnie na wszystkich uczestników rynku, w tym na podmioty, które faktycznie podejmują działania dla zbilansowania swoich portfeli i starają się utrzymywać ich równowagę. Duże nieplanowe wolumeny energii na rynku bilansującym przekładają się bowiem na duże wahania cen niezbilansowania.

Pełny raport jest dostępny poniżej.