W marcu kolejni uczestnicy: trzej operatorzy systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz dwudziestu sześciu sprzedawców i podmioty odpowiedzialne za bilansowanie, aktywnie działający na obszarach funkcjonowania tych OSD, rozpoczną realizację procesów rynku energii za pośrednictwem systemu. Centralny System Informacji Rynku Energii został uruchomiony w lipcu 2025 roku – podsumowujemy pierwsze miesiące jego działania.

Aby opracować tak złożone narzędzie informatyczne, musieliśmy skoordynować oczekiwania wielu różnych uczestników sektora elektroenergetycznego. Uruchomienie systemu wymagało ścisłej współpracy z podmiotami, które na co dzień będą z niego korzystać. Przez pięć lat prowadziliśmy prace w grupach roboczych: ds. biznesowych, ds. pomiarowych, ds. IT oraz ds. migracji, a wraz z postępem działań  powołaliśmy także grupę ds. wdrożenia procesów rynku energii. Dzięki temu przygotowania przebiegły w zorganizowany sposób, a CSIRE zaczął funkcjonować 1.07.25 r. zgodnie z zapisami ustawy w sprawie etapowego dołączania podmiotów do CSIRE.

 

Przygotowania: fundament zbudowany wspólnie z rynkiem

Proces opracowania i uruchomienia systemu poprzedziły konsultacje branżowe dotyczące m.in. zakresu jego funkcjonalności, uzgadniania stanowisk i definiowania procesów rynku energii elektrycznej, które będą realizowane przy wsparciu CSIRE. Współpraca z otoczeniem branżowym obejmowała także przygotowanie danych zasilających system.

Budowa CSIRE wymagała stworzenia szerokiego zestawu aktów regulacyjnych i dokumentacji. Był to proces wyjątkowo złożony, zarówno pod względem zakresu, jak i nowości wprowadzanych rozwiązań – w tym przygotowania IRiESP-OIRE wraz z załącznikami. Opracowaliśmy kompletną dokumentację oraz standardy techniczne, które umożliwiają uczestnikom rynku przygotowanie się do dołączenia do systemu – zarówno pod kątem biznesowym, jak i informatycznym. Wśród kluczowych materiałów znalazły się:

• opis procesów i komunikatów CSIRE (IRiESP-OIRE i SWI),
• Techniczne Standardy Komunikacji Biznesowej (TSKB), które określają wymagania techniczne i biznesowe dla procesów rynku energii i wymiany informacji rynku energii realizowanych za pośrednictwem CSIRE,
• raporty zmian, przedstawiające planowane modyfikacje przypisane do kolejnych wydań systemu (Rejestr zmian planowanych w TSKB lub SWI).

Od grudnia 2023 r. (pierwsze spotkanie informacyjne) do maja 2025 roku przeprowadziliśmy w sumie 22 szkolenia i warsztaty dla uczestników rynku. Opracowaliśmy również materiały szkoleniowe, w tym Podręcznik użytkowników Portalu Użytkownika Profesjonalnego i ponad 100 filmów instruktażowych. Odpowiedzieliśmy na ponad 400 pytań zadawanych w trakcie i po szkoleniach. W miesiącu poprzedzającym uruchomienie systemu przeprowadziliśmy siedem spotkań informacyjnych dla uczestników startu produkcyjnego.

W lutym 2024 rozpoczęliśmy testy techniczne, by sprawdzić, czy interfejsy wymiany informacji pomiędzy systemami IT Użytkowników profesjonalnych oraz CSIRE działają poprawnie. W październiku 2024 udostępniliśmy System Certyfikacyjny CSIRE, który wspiera realizację testów technicznych i testów certyfikacji. Mają one potwierdzić, że systemy informacyjne Użytkowników profesjonalnych, Użytkowników uprawnionych oraz Nadawców fizycznych są gotowe do współdziałania z CSIRE. Przygotowanie do wdrożenia systemu wymagało od nas także skoordynowania i realizacji kompleksowych testów funkcjonalnych i wydajnościowych.

Równolegle z przygotowaniami organizacyjnymi i technicznymi prowadziliśmy proces zawierania Umów CSIRE z użytkownikami systemu, którzy są ustawowo zobowiązani do współpracy z OIRE. Do 1.07.2025 r. podpisaliśmy około 800 takich umów. Nasze działania obejmowały bieżącą obsługę wniosków, wsparcie w interpretacji dokumentów i informowanie o obwiązkach wynikających z przepisów prawa, a także koordynację współpracy z kontrahentami.

Osobnym etapem projektu było przygotowanie danych inicjalnych przez OSD i sprzedawców energii. Od 2022 roku przeprowadziliśmy kilkanaście spotkań z Uczestnikami migracji wspierając ich w przygotowaniach do realizacji tego zadania. Aby umożliwić podmiotom przygotowanie prawidłowych danych, uruchomiliśmy Narzędzie Migracji Danych (NMD). Zawiera ono ponad 500 reguł weryfikujących, które sprawdzają zgodność danych z założeniami biznesowymi i wymaganiami technicznymi systemu – korzystanie z tego narzędzia jest obowiązkowe. W tygodniach poprzedzających uruchomienie produkcyjne systemu dodatkowo wspieraliśmy wszystkie podmioty, które rozpoczynały współpracę z systemem.

Uczestnicy migracji, którzy planują integrację z CSIRE w kolejnych oknach, muszą przeprowadzać obowiązkowe weryfikacje jakości danych za pośrednictwem NMD. Wyniki tych weryfikacji publikujemy na stronie internetowej PSE (np. Aktualizacja 1Q2026 - PSE).

 

Bezpieczeństwo na pierwszym miejscu

Gdy wszystkie zobowiązane podmioty przystąpią do CSIRE, będziemy zarządzać jedną z największych baz danych osobowych w kraju, dlatego od początku projektu kładliśmy szczególny nacisk na ich odpowiednią ochronę.  Procesy i mechanizmy w CSIRE projektowaliśmy z uwzględnieniem zasad „privacy by design” i „privacy by default”, opracowaliśmy specjalną metodykę oceny informacji pod kątem uznania ich za dane osobowe, przeprowadziliśmy ocenę skutków dla ochrony danych osobowych, a także wyznaczyliśmy Inspektora Ochrony Danych. W PSE działa wyspecjalizowany zespół ekspertów z tej dziedziny, który zapewnia stałe wsparcie i reaguje na wyzwania związane z tak złożonym projektem.

Wielowarstwowa architektura bezpieczeństwa systemu zapewnia ochronę przetwarzanych danych oraz pewność realizowanych procesów. Obejmuje ona bezpieczeństwo fizyczne, cyberbezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo organizacyjne. System monitorujemy w sposób ciągły, przez całą dobę i we wszystkie dni tygodnia – z wykorzystaniem specjalistycznych systemów bezpieczeństwa oraz Security Operations Center PSE. Systemy bezpieczeństwa CSIRE spełniają europejskie normy, co potwierdzają uzyskane poświadczenia:

• Certyfikat Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji PN-EN ISO/IEC 27001:2023-08,
• Certyfikat Systemu Zarządzania Ciągłością Działania PN-EN ISO 22301:2019.

 

Funkcjonowanie w CSIRE

Po uruchomieniu systemu skupiliśmy się na stabilizacji działania oraz obsłudze zgłoszeń. Aktywnym użytkownikom CSIRE zapewniliśmy bieżącą opiekę operacyjną, która obejmowała dziesiątki spotkań, warsztatów i codzienne kontakty. Zarówno im, jak i pięciu największym operatorom systemów dystrybucyjnych, wyznaczyliśmy Opiekunów klienta, aby uprościć i przyspieszyć realizację bieżącej obsługi.

Pozostałe działania wspierające, które prowadzimy:

• publikujemy tzw. „release notes” dla kolejnych wydań i wersji systemu (dzięki temu użytkownicy środowiska testowego mogą sprawdzić, co się zmieni),
• prowadzimy „tablicę zgłoszeń” umożliwiającą uczestnikom testów rynkowych weryfikację zgłoszonych problemów i harmonogramu ich rozwiązywania,
• od stycznia 2025 r. udostępniamy środowiska testowe pierwszego i drugiego wydania CSIRE, aktywnie wykorzystywane przez uczestników rynku przy przygotowaniach własnych systemów IT. Od uruchomienia drugiej edycji testów (sierpień 2025) uczestnicy zainicjowali prawie 15 mln procesów rynku energii.

Publikujemy też wskaźniki jakości informacji rynku energii przekazywanych do CSIRE i udostępnianych z systemu. Raporty dostępne są ze strony Funkcjonowanie CSIRE – raporty - PSE.

Proces kształtowania CSIRE ma charakter otwarty. Użytkownicy systemu elektroenergetycznego mogą formalnie zgłaszać propozycje zmian w cyklach półrocznych, a wyniki konsultacji publikujemy w raportach dostępnych na stronie OIRE. Dzięki temu rozwijamy system w oparciu o rzeczywiste potrzeby i doświadczenia użytkowników.

Zmiany w przepisach wprowadzają nowe wymagania, dlatego na bieżąco dostosowujemy procesy rynku energii i odpowiednio odwzorowujemy je w CSIRE. Nieustannie pracujemy nad rozwojem systemu, by zwiększać jego funkcjonalność i użyteczność. Wszystkie zgłoszone i planowane zmiany udostępniamy z wyprzedzeniem na stronie internetowej PSE. Na podstawie zbieranych doświadczeń doskonalimy procedury operacyjne związane z utrzymaniem CSIRE.

 

Perspektywa roku 2026

Obecnie intensywnie wspieramy podmioty korzystające z CSIRE w realizacji procesów rynku energii za pośrednictwem systemu. Równocześnie przygotowujemy kolejnych uczestników rynku do integracji z CSIRE.

W związku z aktualizacją systemu do drugiego wydania uaktualniamy materiały instruktażowe, organizujemy spotkania warsztatowe i szkolenia dla podmiotów, które dołączą do CSIRE od 1 marca br. oraz zapewniamy rozszerzone wsparcie podmiotom prowadzącym testy wydania drugiego.

Przygotowujemy się również do uruchomienia Centrum Wsparcia CSIRE, które będzie wspierać wszystkich użytkowników w korzystaniu z systemu, w tym odbiorców energii elektrycznej.

Przed uczestnikami rynku energii elektrycznej i przed nami jest jeszcze kilka miesięcy intensywnej pracy, której efektem ma być integracja pozostałych podmiotów rynkowych z systemem i rozpoczęcie realizacji procesów detalicznego rynku energii zgodnie z planem etapowego wdrożenia Nowego Modelu Wymiany Informacji za pośrednictwem CSIRE.