Redysponowanie Nierynkowe

1, Wprowadzenie

Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej: PSE S.A.) wydają polecenia zmiany wytwarzania energii elektrycznej w instalacjach OZE (dalej: „Polecenia” lub „Redysponowanie Nierynkowe”) przyłączonych do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (dalej: „KSE”), gdy jest to niezbędne dla zapewnienia jego bezpiecznej pracy. Polecenia są wydawane przez Operatora Systemu Przesyłowego Elektroenergetycznego (dalej: „OSP”) na podstawie art. 9c ust. 7a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne (t. j. Dz.U. z 2022 roku, poz. 1385 z późn. zm., dalej: PE), z uwzględnieniem art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2023r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023r. poz. 1681).

2. Zarządzanie krajowym systemem elektroenergetycznym przy wysokiej generacji OZE

PSE S.A. są operatorem systemu przesyłowego elektroenergetycznego w Polsce (OSP) i odpowiadają m.in. za bilansowanie KSE, czyli dostosowywanie wielkości produkcji energii elektrycznej do zużycia energii elektrycznej. System elektroenergetyczny musi być zbilansowany w każdej jednostce czasu. Jeżeli w danej chwili produkcja energii elektrycznej jest za niska albo za wysoka w stosunku do jej zużycia, dochodzi do odchyłki częstotliwości w systemie oraz nieplanowych przepływów mocy na połączeniach transgranicznych. To z kolei może doprowadzić do niekontrolowanych wyłączeń elementów systemu i w konsekwencji do awarii skutkującej przerwami w dostawach energii elektrycznej. Dlatego planując pracę na każdy kolejny dzień, OSP analizuje bilans mocy KSE oraz dostosowuje pracę jednostek wytwórczych do zużycia tak, aby w każdej chwili zapewnione było bezpieczeństwo funkcjonowania sieci oraz systemu elektroenergetycznego jako całości. Poniżej zamieszczono dodatkowe wyjaśnienia dotyczące procesu planowania pracy systemu.

Podstawowym środkiem wykorzystywanym w procesie planowania pracy i bilansowania KSE są zasoby dostępne na rynku bilansującym (dalej: „RB”), czyli rynku administrowanym przez OSP i służącym do równoważenia podaży i popytu na energię elektryczną. Obecnie tymi zasobami są przede wszystkim jednostki wytwórcze centralnie dysponowane (dalej: „JWCD”), które są źródłami dyspozycyjnymi i sterowalnymi przez OSP. W ofertach składanych na RB operatorzy tych zasobów wskazują, po jakiej cenie są skłonni wytwarzać określony wolumen energii elektrycznej albo zrezygnować z jego wytwarzania. W praktyce JWCD to źródła wytwórcze konwencjonalne, o dużych mocach zainstalowanych, zlokalizowane w elektrowniach systemowych. OSP dysponuje nimi w całym zakresie potencjału wytwarzania energii elektrycznej.

JWCD stanowią obecnie podstawowy zasób regulacyjny KSE, umożliwiający bilansowanie KSE na bazie złożonych przez wytwórców ofert bilansujących dla poszczególnych jednostek JWCD. JWCD są także istotnym zasobem stabilizującym pracę KSE, zapewniającym dotrzymywanie parametrów techniczno-ruchowych, takich jak zdolność do regulacji napięć oraz do samoregulacji systemu poprzez utrzymywanie i aktywowanie rezerwy pierwotnej, wtórnej, dostarczanie inercji itd. Bezpieczna i stabilna praca każdego systemu elektroenergetycznego wymaga obecnie pracy sterowalnych i dyspozycyjnych jednostek wytwórczych w elektrowniach systemowych. Dlatego do systemu elektroenergetycznego zawsze musi być wprowadzana pewna ilość mocy z tego rodzaju źródeł. Ich liczba i moc, z jaką muszą pracować w danym momencie, jest zmienna i zależy od wielu czynników, w szczególności od zapotrzebowania na moc w KSE oraz technicznych warunków pracy sieci. Szczegółowe wymagania w tym zakresie wynikają z obowiązujących regulacji prawnych, a także zatwierdzonych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki: Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej (dalej: „IRiESP”) oraz Warunków Dotyczących Bilansowania (dalej: „WDB”).

Istnieją też ograniczenia techniczne w samych elektrowniach systemowych. Ze względu na parametry poszczególnych jednostek wytwórczych oraz powiązania technologiczne pomiędzy nimi istnieje określony minimalny poziom mocy, z którą elektrownie te muszą pracować.

Oprócz JWCD w systemie elektroenergetycznym pracują także jednostki wytwórcze, które nie są centralnie dysponowane (dalej: „nJWCD”). Znaczna część z nich to jednostki wytwarzające energię elektryczną w skojarzeniu z produkcją ciepła. Przede wszystkim są to elektrociepłownie oraz elektrownie przemysłowe, które oprócz energii elektrycznej wytwarzają także ciepło technologiczne na potrzeby sieci ciepłowniczych w miastach lub zakładach przemysłowych. Praca tych jednostek jest więc podyktowana względami ciepłowniczymi, stąd z punktu widzenia bilansowania KSE są one, co do zasady, traktowane jako pracujące z wymuszonym poziomem generacji. Wyjątek stanowią nJWCD, które posiadają elastyczność w zakresie produkcji energii cieplnej. OSP ma zawarte z właścicielami takich jednostek umowy (umowy GWS – generacja wymuszona względami sieciowymi), na podstawie których – zależnie od bieżących warunków ich pracy i możliwości technicznych – OSP uwzględnia je w procesie bilansowania KSE przed wydawaniem Poleceń.

Przygotowując dobowe plany pracy KSE, OSP analizuje uwarunkowania pracy jednostek JWCD i nJWCD, a także prognozowaną wielkość generacji źródeł OZE, wielkość zapotrzebowania odbiorców oraz saldo wymiany handlowej z zagranicą. W rezultacie takiej analizy, OSP identyfikuje w określonych przypadkach wystąpienie nadwyżki podaży energii elektrycznej w stosunku do zapotrzebowania odbiorców i deficyt wymaganej - zgodnie z postanowieniami IRiESP - ujemnej rezerwy mocy, tj. zdolności instalacji wytwórczych do zaniżenia produkcji energii elektrycznej. Zazwyczaj dzieje się tak w okresach wysokiego potencjału produkcji energii przez źródła OZE przy jednoczesnym niskim zapotrzebowaniu.

W takich sytuacjach OSP podejmuje szereg działań, które mają na celu zbilansowanie KSE. Należą do nich:

  • ograniczenie liczby pracujących JWCD i generowanej przez te jednostki wytwórcze mocy poprzez skorzystanie z ofert bilansujących,
  • ograniczenie pracy w jednostkach nJWCD poprzez skorzystanie z usługi GWS,
  • wykorzystanie możliwości magazynowania energii w elektrowniach szczytowo-pompowych na podstawie ofert w tym zakresie.

OSP prowadząc ruch KSE nie może dopuścić do sytuacji, w której podaż energii elektrycznej w KSE jest wyższa od krajowego zużycia. W związku z tym, gdy brak jest innych środków dla zbilansowania KSE, w szczególności zostały wyczerpane wszystkie zasoby dostępne na zasadach rynkowych, OSP wydaje Polecenia dla Instalacji OZE.

W takich warunkach kluczowe znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa pracy KSE ma osiągnięcie oczekiwanego efektu, czyli zrównoważenie w każdej chwili dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię. Brak takiego zrównoważenia zakłócałby pracę krajowego i europejskiego systemu elektroenergetycznego, skutkując ryzykiem dla bezpieczeństwa jego funkcjonowania i możliwością wystąpienia awarii systemowej o zasięgu lokalnym, krajowym lub regionalnym.

3. Podstawy prawne Redysponowania Nierynkowego Instalacji OZE

Podstawowe zasady nierynkowego redysponowania źródeł OZE regulują następujące przepisy prawa:

(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. U. UE. L. z 2019 r. Nr 158, str. 54 z późn. zm.; dalej „rozporządzenie 2019/943”), które w szczególności:

     i. wprowadza podstawowe kryterium nierynkowego redysponowania oparte na prawie do priorytetowego dysponowania (art. 12 ust. 2 oraz ust. 6);
     ii. wprowadza regulację stanowiącą, że priorytetowe dysponowanie nie może zagrażać bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego (art. 12 ust. 7);

(2) Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 43; dalej „uPE”), która w szczególności:

     i. wprowadza dwie kategorie nierynkowego redysponowania: (i) dla potrzeb bilansowania KSE oraz (ii) dla potrzeb zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej (art. 9c ust. 7a oraz ust. 7b);
     ii. wprowadza podstawowe kryterium nierynkowego redysponowania dla potrzeb bilansowania KSE oparte na mocy zainstalowanej (P) źródeł OZE (art. 9c ust. 7c pkt 1 oraz art. 7 ust. 8d[10]), w następujących grupach mocowych: (i) P ≥ 400kW, (ii) 200kW ≤ P < 400 kW, (iii) 50kW < P < 200kW, (iv) 10kW < P ≤ 50kW, (v) P ≤10kW;
     iii. wprowadza uzupełniające kryterium nierynkowego redysponowania dla potrzeb bilansowania KSE oparte na koszcie redysponowania źródeł OZE (art. 9c ust. 7c pkt 1);
     iv. stanowi, że nierynkowe redysponowanie dla potrzeb bilansowania KSE powinno być realizowane przy spełnieniu warunków bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej oraz technicznych ograniczeń pracy źródeł OZE (art. 9c ust. 7c pkt 1);
     v. stanowi, że źródła OZE, które nie mają obowiązku wyposażenia i nie są wyposażone w układy regulacji mocy czynnej, o których mowa w art. 9c ust. 7f, nie podlegają nierynkowemu redysponowaniu dla potrzeb bilansowania KSE (art. 9c ust. 7f);
     vi. wprowadza kryterium nierynkowego redysponowania dla potrzeb zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej, tj. zarządzania ograniczeniami systemowymi oparte na minimalizacji sumarycznej wielkości zmniejszenia mocy wytwarzanej przez jednostki wytwórcze wykorzystujące energię wiatru lub słońca (art. 9c ust. 7c pkt 2 oraz ust. 7d).

(3) Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1681 z późn. zm.; dalej „zmiana uPE”), która w szczególności:

     i. wprowadza – w okresie przejściowym, tj. do chwili wejścia w życie postanowień instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 uPE (IRiESP), dostosowanych do przepisów tej ustawy – kryterium nierynkowego redysponowania źródeł OZE dla potrzeb bilansowania KSE oparte na proporcjonalności w stosunku do mocy zainstalowanej, w odniesieniu do źródeł OZE przyłączonych do sieci zamkniętej, tj. sieci przesyłowej (sieć o napięciu 400 kV, 220 kV i 110 kV, należąca do PSE S.A.) oraz koordynowanej sieci 110 kV (art. 30 ust. 5 pkt 2);
     ii. wprowadza obowiązek opracowania przez OSP instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 uPE (IRiESP), lub jej zmiany oraz przedłożenia jej Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do zatwierdzenia w terminie do 7 września 2024 r., w zakresie dotyczącym określonych zasad nierynkowego redysponowania źródeł OZE oraz magazynów energii elektrycznej (art. 30 ust. 1 oraz art. 9g ust. 4 pkt 6a oraz art. 9c ust. 7e uPE);
     iii. wprowadza obowiązek dostosowania przez OSD instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 uPE Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (dalej: „IRiESD”), do postanowień IRiESP oraz przedłożenia jej Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do zatwierdzenia w terminie 4 miesięcy od zatwierdzenia IRiESP (art. 30 ust. 3).

W związku z koniecznością dokonywania nierynkowego redysponowania źródeł OZE przed wejściem w życie postanowień IRiESP, OSP stosuje w tym zakresie zasady wynikające z wyżej wymienionych regulacji prawnych, w ramach możliwej ich operacjonalizacji w okresie przejściowym, tj. do wejścia w życie ww. instrukcji.

4. Podstawowe zasady Redysponowania Nierynkowego OZE

OSP stosuje komplementarne zasady redysponowania dla celów bilansowania KSE oraz dla celów zarządzania ograniczeniami systemowymi.

Poniżej przedstawiono:

I. kryteria doboru źródeł OZE do nierynkowego redysponowania na potrzeby bilansowania KSE;
II. kryteria doboru źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego na potrzeby zarządzania ograniczeniami systemowymi w KSE.

I. Kryteria doboru źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego na potrzeby bilansowania KSE

Z poziomu zarządzania KSE, redysponowaniu podlegają zarówno indywidualne źródła OZE, jak i indywidualne źródła OZE zagregowane w obiekty redukcji (dalej: „zagregowane źródła OZE” albo „obiekty redukcji”).

Obiekty redukcji są definiowane według atrybutów określających ich lokalizację w KSE (miejsca przyłączenia – oddział OSD/część oddziału OSD i sieci określonej funkcjonalnie – zamkniętej albo promieniowej), priorytetowość/niepriorytetowość doboru do redysponowania, technologię wytwarzania, moc zainstalowaną oraz tryb, w jakim indywidualne źródła OZE wchodzące w skład obiektu redukcji są dostępne do redysponowania: podstawowy albo uzupełniający albo interwencyjny.

Celem Redysponowania Nierynkowego jest usunięcie nadwyżki generacji nad zapotrzebowaniem w KSE, która powstała wskutek działań użytkowników systemu (przede wszystkim podjętych przez nich decyzji handlowych) i pozostała po zastosowaniu przez OSP mechanizmu rynkowego. Nadwyżka ta stanowi wymagany wolumen Redysponowania Nierynkowego w całym KSE.

W celu zmniejszenia generacji o ten wolumen, w pierwszej kolejności źródła OZE są kwalifikowane do redysponowania:

     i. według określonych reguł, a następnie,
     ii. dobierane do redysponowania według predefiniowanych kryteriów podstawowych, przy spełnieniu,
     iii. warunków koniecznych redysponowania opisanych szczegółowo poniżej.

Powyższe: (i) reguły, (ii) kryteria oraz (iii) warunki składają się na algorytm redysponowania.

Celem działania algorytmu redysponowania jest każdorazowo zmniejszenie generacji w KSE do poziomu zapotrzebowania (z uwzględnieniem wymaganego poziomu rezerw mocy), przy takim doborze obiektów do redysponowania, aby narastająco zachowana była równomierność redysponowania obiektów redukcji o tych samych atrybutach redysponowania.

Reguły kwalifikacji źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego są następujące:

(1) Źródła OZE, które:

     (a) mają obowiązek być wyposażone albo

     (b) są wyposażone, pomimo braku takiego obowiązku, w układy regulacji mocy czynnej, o których mowa w art. 9c ust. 7f uPE,

podlegają Redysponowaniu Nierynkowemu dla potrzeb bilansowania KSE zarówno w okresie bez ogłoszenia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, jak i w okresie z ogłoszonym zagrożeniem bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.

(2) Źródła OZE, które:

     (a) nie mają obowiązku bycia wyposażonymi i

     (b) nie są wyposażone w układy regulacji mocy czynnej, o których mowa w art. 9c ust. 7f uPE, podlegają redysponowaniu dla potrzeb bilansowania KSE tylko w okresie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.

Kryteria podstawowe doboru źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego są następujące:

(1) W pierwszej kolejności Redysponowane Nierynkowo są indywidualne źródła OZE lub obiekty redukcji, które nie podlegają priorytetowemu dysponowaniu, przy czym redysponowanie tych źródeł odbywa się według następujących zasad:

     i. proporcjonalnie do mocy zainstalowanej, w odniesieniu do źródeł OZE lub obiektów redukcji przyłączonych do sieci zamkniętej (tj. sieci przesyłowej i koordynowanej sieci 110 kV) oraz
     ii. według kolejności wyznaczonej przynależnością do grup definiowanych przez moc zainstalowaną źródeł OZE, wchodzących w skład obiektów redukcji, w odniesieniu do źródeł OZE przyłączonych do sieci niestanowiącej sieci zamkniętej (przyłączonych do sieci promieniowej).

(2) Redysponowanie Nierynkowe obiektów redukcji przyłączonych do sieci promieniowej odbywa się w ramach ww. grup mocowych, odrębnie dla każdej technologii wytwarzania i dla każdego trybu dostępności obiektu do redysponowania. Do realizacji danego Redysponowania Nierynkowego, są dobierane w pierwszej kolejności obiekty o najniższym dotychczasowym poziomie redysponowania, aż do osiągnięcia wymaganego dla KSE wolumenu redukcji, celem utrzymywania w najwyższym możliwym stopniu równomierności redysponowania obiektów redukcji o tych samych atrybutach redysponowania.

W przypadku niewystarczalności Redysponowania Nierynkowego indywidualnych lub zagregowanych źródeł OZE, które nie podlegają priorytetowemu dysponowaniu, do Redysponowania Nierynkowego są dobierane indywidualne lub zagregowane źródła OZE, które podlegają priorytetowemu dysponowaniu, zgodnie z zasadami określonymi powyżej.

(3) W przypadku, gdy stosowanie kryterium opartego na priorytetowym dysponowaniu zagraża bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego, nie stosuje się tego kryterium.

Warunki konieczne Redysponowania Nierynkowego są następujące:

Redysponowanie Nierynkowe poszczególnych źródeł OZE musi być dokonywane w sposób zapewniający spełnienie warunków bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej oraz ograniczeń technicznych pracy jednostek wytwórczych. Przede wszystkim dotyczy to wymagań w zakresie regulacji napięć oraz dopuszczalnych przepływów mocy czynnej w sieci elektroenergetycznej.

II. Kryteria doboru źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej

OSP dokonuje doboru indywidualnych lub zagregowanych źródeł OZE do Redysponowania Nierynkowego w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci przesyłowej i koordynowanej 110 kV kierując się kryterium minimalizacji sumarycznej wielkości mocy niewprowadzonej do sieci w wyniku redysponowania. W tym przypadku nadrzędnym celem jest zapewnienie dopuszczalnego poziomu napięć w sieci, zapewnienie dopuszczalnych rozpływów mocy w sieci lub ochrona konkretnych urządzeń lub instalacji przed uszkodzeniem. OSP, przy pomocy systemów wspomagających pracę dyspozytorów, identyfikuje źródła OZE, których redysponowanie ma największy wpływ na usunięcie niespełnienia konkretnego ograniczenia technicznego i wydaje adekwatne polecenia. W sytuacjach nagłych, wymagających natychmiastowej reakcji w celu uniknięcia awarii lub uszkodzenia w wyniku przeciążenia elementu sieci, OSP poleca dotrzymanie odpowiednich parametrów pracy przez źródła OZE w czasie rzeczywistym, w ramach decyzji dyspozytorskich.

5. Realizacja Redysponowania Nierynkowego Instalacji OZE

Zgodnie z hierarchią prowadzenia ruchu w KSE, polecenie dotyczące Redysponowania Nierynkowego danej instalacji OZE jest przekazywane do wykonania wytwórcom przez operatora systemu, do sieci którego dana instalacja OZE jest przyłączona. Dla instalacji OZE przyłączonych do sieci przesyłowej polecenie przekazuje OSP. Polecenia dotyczące instalacji OZE przyłączonych do sieci dystrybucyjnej są przekazywane przez OSP do OSD, którzy są odpowiedzialni za zrealizowanie Polecenia we współpracy z wytwórcami przyłączonymi do ich sieci. W tym przypadku sposób realizacji Polecenia OSP w odniesieniu do poszczególnych instalacji OZE leży więc w gestii właściwego OSD.

Mając na uwadze:

     i. wymaganą skuteczność realizacji Redysponowania Nierynkowego instalacji OZE,
     ii. zmienność wolumenów redysponowania,
     iii. narzędzia dyspozytorskie do przygotowania redysponowania w danej dobie oraz
     iv. aktualnie dostępne możliwości wykonywania sterowań instalacjami OZE, w tym przede wszystkim, nadal występujący, v. mocno ograniczony zakres automatyzacji sterowań w relacji wytwórca OZE – OSD,

Redysponowanie Nierynkowe Instalacji OZE jest wykonywane na podstawie reguł określonych w punkcie 4., adekwatnych do obecnych wymagań bezpieczeństwa pracy systemu i możliwości wytwórców OZE, w odniesieniu do źródeł zlokalizowanych w sieci poszczególnych oddziałów OSD, w trybie dwustanowym – wyłącz/włącz instalację OZE. Głównym tego powodem jest stosunkowo długi czas wymagany na wykonanie Poleceń, zarówno dla rozpoczęcia redysponowania, jak i zakończenia redysponowania w danym okresie.

W związku z istotnym wpływem Redysponowania Nierynkowego instalacjami OZE na bezpieczeństwo pracy KSE oraz techniczną i formalną złożonością tego procesu, OSP oraz OSD na bieżąco analizują wnioski z jego realizacji, w tym wnioski wynikające z informacji uzyskiwanych od operatorów instalacji OZE. Na tej podstawie są wprowadzane usprawnienia procesu ukierunkowane na zwiększanie precyzji, skuteczności oraz równomierności Redysponowania Nierynkowego instalacjami OZE oraz minimalizacji ewentualnych utrudnień w prowadzeniu ruchu instalacji OZE. Nadrzędnym celem w tym zakresie jest rozszerzenie automatyzacji wykonywania poleceń wydawanych przez operatorów systemu, co pozwoli na zwiększenie trafności redysponowania oraz zindywidualizowanie Poleceń w odniesieniu do instalacji OZE. Doprowadzenie do pełnej automatyzacji wykonywania poleceń, przy jednoczesnym doprowadzeniu do maksymalnej dokładności przekazywanych planów pracy przez operatorów instalacji OZE przyczyni się do ograniczenia zarówno wielkości Redysponowania Nierynkowego, jak i kosztów redysponowania.

6. Rekompensaty

Właściciele Instalacji OZE, którzy zrealizowali Polecenia, mają prawo do rekompensaty finansowej z tytułu niewyprodukowania energii elektrycznej w ilości, w jakiej zostałaby ona wyprodukowana w okresie Polecenia wydanego przez operatora systemu (dalej: „Rekompensata”). Rekompensata jest wypłacana na podstawie art. 13 ust. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 roku w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 30 ust. 5 i 6 PE.

PSE S.A. informują, że w dniu 7 września 2023 roku weszła w życie zmiana ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii (Dz.U.2023.1436), w rezultacie której na podstawie art. 93 ust. 18 tej ustawy, z zastrzeżeniem ustępu 19, wytwórca ma obowiązek w terminie 14 dni od daty wydania polecenia (o którym mowa w art. 9c ust. 7a lub 7b ustawy - Prawo energetyczne) poinformowania operatora, do którego sieci jest przyłączony, czy i jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w systemie wsparcia. Zgodnie z ww. przepisami, w przypadku nieprzekazania przez wytwórcę powyższej informacji w terminie 14 dni od daty wydania polecenia, zredukowana energia nie zostanie zaliczona do realizacji zobowiązania wynikającego z aukcyjnego systemu wsparcia. W związku z powyższym, brak przekazania ww. informacji w ustawowym terminie będzie skutkował tym, że zredukowana energia nie zostanie uwzględniona w wyliczeniu rekompensaty finansowej w części dotyczącej utraconych przychodów z aukcyjnego systemu wsparcia.

PSE S.A. informują również, że w związku z wejściem w życie w dniu 7 września 2023 roku zmian ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii (Dz.U.2023.1436), dla Redysponowań Nierynkowych instalacji OZE, które miały miejsce po 7 września 2023 roku, nie ma obowiązku przekazywania do Zarządcy Rozliczeń S.A. upoważnienia do przekazania niezbędnych danych do wyliczenia rekompensaty finansowej.

Szczegółowe informacje dotyczące rekompensat są dostępne na stronie PSE.

 

Często zadawane pytania (FAQ)

 

Pytania ogólne:

 

 

1. Ile jest odnawialnych źródeł energii w Polsce?

Moc zainstalowana źródeł fotowoltaicznych w Polsce osiągnęła poziom 26 020 MW (stan na 1 lutego 2026 r.), z czego około 2,4 proc. stanowią instalacje przyłączone do sieci przesyłowej, której właścicielem są PSE S.A. Moc farm wiatrowych osiągnęła poziom 11 175 MW (stan na 1 marca 2026 r.), z czego około 9 proc. jest przyłączonych do sieci przesyłowej.

Rekordowa chwilowa sumaryczna generacja farm wiatrowych i instalacji PV to ok. 16 GW.

 

2. Na jakiej zasadzie wybierane są OZE do zredukowania?

W sytuacji nadpodaży generacji źródeł OZE w stosunku do zapotrzebowania, w krajowym systemie elektroenergetycznym panują szczególne warunki. Generacja w elektrowniach systemowych dysponowanych przez OSP (jednostki JWCD) jest na poziomie minimalnym, a istotna część zapotrzebowania jest pokrywana lokalnie, przez źródła przyłączone do sieci dystrybucyjnych, w tym do sieci niskich i średnich napięć.

W takich warunkach sieci przesyłowe i dystrybucyjne, w szczególności niskich i średnich napięć, są mniej obciążone. Generacja źródeł przyłączonych do sieci o napięciu poniżej 110 kV obniża przepływy mocy w sieciach dystrybucyjnych lub wręcz odwraca ich kierunek (tzn. pojawiają się przepływy mocy z sieci dystrybucyjnej do sieci przesyłowej), skutkując zwiększonymi potrzebami kompensacji mocy biernej, oraz koniecznością podejmowania dodatkowych działań w zakresie dotrzymywania wymaganych parametrów napięciowych. Jednak przy znacznej nadpodaży mocy w stosunku do zapotrzebowania odbiorców generacja źródeł przyłączonych do sieci średnich i niskich napięć może obniżać poziom bezpieczeństwa pracy sieci skutkując utratą możliwości utrzymania napięć w sieci przesyłowej i sieci dystrybucyjnej w przedziale dopuszczalnym.

Istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pracy KSE ma także utrzymanie możliwości zarządzania parametrami technicznymi pracy KSE oraz odporność KSE na zakłócenia. W tym celu konieczne jest zapewnienie płynnej regulacji mocy jednostek wytwórczych z poziomu systemów dyspozytorskich OSP, zarówno w odniesieniu do mocy czynnej (konieczność dotrzymania bilansu mocy KSE), jak i mocy biernej (konieczność dotrzymania wymaganych poziomów napięć oraz innych parametrów bezpiecznej pracy sieci).

W związku z powyższym, w zależności od: (1) wymaganej wielkości zaniżenia generacji w Instalacjach OZE w całym KSE w związku z bilansowaniem podaży z popytem na energię elektryczną, (2) wolumenów mocy wytwarzanej przez Instalacje OZE przyłączone do sieci poszczególnych poziomów napięć, (3) lokalizacji Instalacji OZE w sensie połączeń elektrycznych, (4) warunków pracy sieci przesyłowej i dystrybucyjnej w poszczególnych lokalizacjach/obszarach KSE, (5) możliwości oraz zdolności płynnej regulacji mocy oraz udziału w regulacji mocy biernej, OSP w koordynacji z OSD dokonuje oceny oraz wydaje Polecenia tak, aby przy minimalnym wolumenie polecanej redukcji Instalacji OZE zapewnić bezpieczną pracę zarówno całego KSE, pod względem równoważenia podaży z zapotrzebowaniem, jak i poszczególnych obszarów KSE w związku z koniecznością zapewnienia wymaganych parametrów jakościowych energii elektrycznej.

Redukcji mogą więc podlegać wszystkie Instalacje OZE o mocy zainstalowanej powyżej 10 kW (Instalacje OZE o mocy zainstalowanej powyżej 50 kW mogą podlegać redukcji na podstawie artykułu 9c ust. 7c Ustawy Prawo Energetyczne, zaś mikroinstalacje o mocy zainstalowanej większej niż 10 kW podlegają redukcji na podstawie artykułu 7 ust 8d 10 Ustawy Prawo Energetyczne), przyłączone do sieci o napięciu poniżej 110 kV, lub też ich część zlokalizowana na określonym obszarze sieciowym. Jeśli jednak skala wymaganej redukcji jest bardzo wysoka, OSP wydaje Polecenie wszystkich źródeł, tzn. PV, FW lub obu tych źródeł jednocześnie, przyłączonych do sieci wszystkich poziomów napięć. Niemniej nawet w takim przypadku, dla zachowania warunków bezpiecznej pracy sieci przesyłowej redukcja źródeł przyłączonych do sieci o napięciu powyżej 110 kV jest realizowana w taki sposób, aby źródła te nadal zachowały swoją regulacyjność w zakresie mocy biernej. Sieć przesyłowa pełni bowiem podstawową funkcję dla zachowania stabilności funkcjonowania KSE. Analogiczne przypadki mogą mieć również miejsce w odniesieniu do sieci dystrybucyjnej, w związku z zapewnieniem lokalnego bezpieczeństwa jej pracy.

 

3. Jak odbywa się redukcja?

OSP określa parametry redukcji niezbędnej do zbilansowania KSE. Polecenia są przekazywane do wykonania wytwórcom bezpośrednio przez operatora systemu, do sieci którego zostały one przyłączone. Dla jednostek przyłączonych do sieci przesyłowej polecenie przekazuje więc OSP, natomiast polecenia dotyczące źródeł OZE przyłączonych do sieci dystrybucyjnej są przekazywane przez OSP do służb dyspozytorskich właściwych operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD), którzy są odpowiedzialni za zrealizowanie polecenia we współpracy z wytwórcami przyłączonymi do ich sieci.

 

4. Czy PSE polecają redukcję konkretnej farmy wiatrowej lub fotowoltaicznej?

W przypadku Redysponowania Nierynkowego Instalacji OZE ze względów bilansowych polecenie OSP dotyczy określonej kategorii źródeł, definiowanej przez typ Instalacji OZE (instalacje fotowoltaiczne, instalacje wiatrowe), moce Instalacji OZE oraz obszar KSE, do którego Instalacje OZE są przyłączone. OSP realizuje redukcję generacji poszczególnych Instalacji OZE przyłączonych do sieci przesyłowej. Sposób realizacji Polecenia OSP w odniesieniu do poszczególnych instalacji OZE przyłączonych do sieci dystrybucyjnej leży w gestii Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD).

 

5. Czy właściciele zredukowanych Instalacji OZE otrzymują rekompensaty?

Wytwórcy podlegający Redysponowaniu Nierynkowemu mają prawo do Rekompensaty. Szczegółowe zasady jej wyznaczania oraz opis procesu składania wniosków o taką Rekompensatę można znaleźć w zakładkach Instalacje PV i Instalacje FW.

 

6. Czy redukcje polecane przez PSE S.A. obejmują prosumentów?

Dotychczas redukcje Instalacji OZE polecane przez OSP obejmowały wyłącznie Instalacje OZE o mocy zainstalowanej powyżej 50 kW, a więc nie dotyczyły instalacji prosumenckich.

 

7. Czy redukcje OZE polecone przez PSE S.A. wynikają z problemów sieciowych?

Aktualnie przyczyną realizowanych przez OSP nierynkowych redukcji źródeł OZE są kwestie bilansowe, tzn. nadwyżki potencjału wytwarzania energii elektrycznej w stosunku do zapotrzebowania odbiorców na energię elektryczną. Należy jednak zakładać, że w przyszłości ze względu na warunki pracy KSE, w szczególności powodowane wyłączeniami elementów sieciowych dla potrzeb realizacji inwestycji sieciowych, wymagana może być także redukcja generacji Instalacji OZE z powodów sieciowych. Przyczyną takich redukcji mogą być także awaryjne wyłączenia elementów sieciowych.

Jeśli PSE będą zmuszone zredukować generację Instalacji OZE z powodów sieciowych, wtedy polecenie Redysponowania Nierynkowego Instalacji OZE może dotyczyć konkretnej Instalacji OZE.

 

8. Co należy zrobić, by uniknąć konieczności wprowadzania redukcji? 

Wraz z przyrostem mocy zainstalowanej źródeł, których praca jest zależna od warunków pogodowych, istotne jest zapewnianie adekwatnego zwiększania rynkowych możliwości absorbcji energii elektrycznej produkowanej przez takie źródła. Aby racjonalizować częstość i głębokość redukcji generacji źródeł OZE, mechanizmy rynkowe powinny zapewnić skuteczne działania w dwóch obszarach o podstawowym znaczeniu dla integracji dużych ilości źródeł OZE w KSE. Po pierwsze, w zakresie zwiększania elastyczności systemu, poprzez uelastycznianie istniejącego odbioru dzięki kształtowaniu zużycia energii elektrycznej w czasie, oraz uelastycznianie istniejących i budowanych źródeł wytwórczych w wyniku obniżania ich minimów technicznych, skracania czasów uruchomień, zwiększania ramp itp. Po drugie, w zakresie rozwijania środków zagospodarowywania nadwyżek energii elektrycznej, poprzez elastyczne odbiory, mogące podążać z wielkością zużycia za wielkością generacji, oraz magazyny energii, w szczególności magazyny energii cieplnej.

W kontekście redukcji generacji źródeł OZE ważną sprawą jest również zastąpienie redukcji nierynkowej przez redukcję rynkową. Pozwoli to na konkurencyjną wycenę redukcji, a dzięki temu minimalizację jej kosztu. W tym celu źródła OZE powinny bezpośrednio (indywidualnie) albo pośrednio (w ramach agregatów źródeł) uczestniczyć w rynku bilansującym, wraz z innymi zasobami oferującymi elastyczność w KSE. 

 

 

Pytania dotyczące rekompensat:

 

 

9. Kto może ubiegać się o rekompensatę finansową za Redysponowanie Nierynkowe?

O rekompensatę finansową za Redysponowanie Nierynkowe mogą ubiegać się właściciele Instalacji OZE, których Instalacje OZE zrealizowały polecenia zaniżenia wytwarzania energii wynikające z poleceń PSE S.A. tj. dla których w portalu WOZE lub w zakładce Instalacje PV w Sekcji: Komunikaty dot. Redysponowań Nierynkowych Instalacji PV lub w zakładce Instalacje FW w Sekcji: Komunikaty dot. Redysponowań Nierynkowych Instalacji FW wskazujemy daty redysponowań.

 

10. Kiedy odbywały się Redysponowania Nierynkowe? Co w przypadku redysponowania, które odbyło się w innym terminie niż jest to podane w komunikatach dot. Redysponowań Nierynkowych?

Wszystkie komunikaty dotyczące redysponowania nierynkowego realizowanego na polecenie PSE S.A. znajdują się w zakładce Instalacje PV w Sekcji: Komunikaty dot. redysponowań nierynkowych instalacji PV lub w zakładce Instalacje FW w Sekcji: Komunikaty dot. redysponowań nierynkowych instalacji FW powyżej. Jeśli zaniżenie generacji polecone było w innym terminie oznacza to, że nie było ono wykonane na polecenie PSE S.A. i rekompensata nie zostanie przez PSE S.A. wypłacona.

 

11. Czy można modyfikować Wniosek?

Nie. Samodzielna modyfikacja wniosku jest równoznaczna z jego odrzuceniem.

 

12. Czy można składać Wniosek o rekompensatę na starym wzorze wniosku?

Wnioski należy składać poprzez portal WOZE lub jeśli to nie jest możliwe na aktualnym wzorze wniosku. Aktualne wzory wniosków publikowane są w zakładkach: Instalacje PV i Instalacje FW, w sekcji: Aktualne wzory dokumentów.

 

13. Jaki jest czas na złożenie wniosku?

OSP nie określa granicznej daty składania wniosku, ale w celu skrócenia okresu rozpatrywania wniosku i wypłaty rekompensat rekomendowane jest składanie wniosków niezwłocznie po dacie redysponowania.

 

14. Jaki jest czas na poinformowanie OSD czy i jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w aukcyjnym systemie wsparcia?

Zgodnie z art. 93 ust. 18 (z zastrzeżeniem ust. 19) ustawy o Odnawialnych źródłach energii, informacja jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w aukcyjnym systemie wsparcia powinna zostać przekazana w terminie 14 dni od daty wydania polecenia. W przypadku nieprzekazania przez wytwórcę powyższej informacji w terminie 14 dni od daty wydania polecenia, zredukowana energia nie zostanie zaliczona do realizacji zobowiązania wynikającego z aukcyjnego systemu wsparcia. W związku z powyższym, brak przekazania ww. informacji w ustawowym terminie będzie skutkował tym, że zredukowana energia nie zostanie uwzględniona w wyliczeniu rekompensaty finansowej w części dotyczącej utraconych przychodów z aukcyjnego systemu wsparcia.

 

15. Jak powinienem powiadomić OSD o tym jaką część zredukowanej energii chcę rozliczyć w aukcyjnym systemie wsparcia

Zgłoszenie jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w aukcyjnym systemie wsparcia należy przekazać w terminie 14 dni od daty wydania polecenia na adres e-e-mail OSD. Adresy e-mail OSDp zostały podane w zakładce Instalacje PV i Instalacje FW, w sekcji: Warunki składania Wniosku o rekompensatę.

 

16. Czy jeśli moja instalacja nie jest w aukcyjnym systemie wsparcia /lub/ jeśli moja instalacja korzysta z aukcyjnego systemu wsparcia, lecz nie chcę zaliczyć zredukowanej energii do wypełnienia obowiązku wynikającego z ustawy OZE, również muszę przesłać taką informację do OSD?

Jeśli instalacja nie jest w aukcyjnym systemie wsparcia /lub/ jeśli instalacja korzysta z aukcyjnego systemu wsparcia, lecz nie chce zaliczyć zredukowanej energii do wypełnienia obowiązku wynikającego z ustawy OZE, to nie należy przekazywać do OSD informacji czy i jaka część zredukowanej energii powinna zostać rozliczona w aukcyjnym systemie wsparcia. W takim wypadku zredukowana energia nie zostanie uwzględniona w wyliczeniu rekompensaty finansowej w części dotyczącej utraconych przychodów z aukcyjnego systemu wsparcia oraz nie zostanie przekazana do Zarządcy Rozliczeń celem zaliczenia zredukowanej energii do systemu wsparcia.

 

17. Czy jeśli umowa o przyłączenie zawiera postanowienia o niegwarantowaniu niezawodnych dostaw energii elektrycznej z przyczyn dotyczących zapewnienia równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię, to właścicielowi Instalacji OZE będzie przysługiwać rekompensata finansowa?

Nie. W przypadku, gdy umowa o przyłączenie zawiera postanowienia o niegwarantowaniu niezawodnych dostaw energii elektrycznej z przyczyn dotyczących zapewnienia równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię, to właścicielowi Instalacji OZE nie będzie przysługiwać rekompensata finansowa.

 

18. Jakie zapisy w umowie o przyłączenie świadczą o tym, że właścicielowi Instalacji OZE nie będzie przysługiwać rekompensata?

PSE SA wypłacają rekompensaty z tytułu nierynkowego redysponowania OZE na podstawie art. 13 ust. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. Zawiera on regulację, na podstawie której rekompensata nie jest należna wytwórcom których umowy przyłączeniowe nie gwarantowały niezawodnych dostaw energii elektrycznej. W związku z powyższym na etapie rozpatrywania otrzymywanych wniosków o wypłatę rekompensat, PSE S.A. zwracają się każdorazowo do właściwego operatora systemu dystrybucyjnego, do sieci którego Instalacja OZE objęta Wnioskiem jest przyłączona i z którym ma zawartą umowę, o udzielenie informacji czy postanowienia w zakresie braku gwarancji niezawodnych dostaw obejmują przyczyny dotyczące zapewnienia równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię. W przypadkach, gdy OSD (którzy są stroną umów z wytwórcami) w odpowiedzi na zapytanie PSE S.A. odpowiedzą, że umowy przyłączeniowe takich wyłączeń nie zawierają, PSE S.A. nie wyłączają z tego tytułu prawa do rekompensaty, procedują Wniosek i dokonują wypłaty rekompensat.

 

19. Co powinien zrobić właściciel Instalacji OZE, aby otrzymać rekompensatę finansową? Jaki jest tryb składania Wniosku o rekompensatę?

Na stronie internetowej pod adresem:  https://www.pse.pl/redysponowanie-nierynkowe w  zakładce Instalacje PV i w zakładce Instalacje FW w Sekcji:  Aktualne wzory dokumentów, opublikowano ,,Warunki składania Wniosku o rekompensatę”, które są na bieżąco aktualizowane. Należy postępować zgodnie z zasadami określonymi w tym dokumencie.

 

20. Jaką nazwę nadać przy zapisaniu pliku Wniosku o rekompensatę?

Zaleca się, aby pliki Wniosków zapisywać datą złożenia WoR np. 20240414

 

21. Jeśli posiadam wiele wniosków / Instalacji OZE / reprezentuję wielu Wytwórców, czy każdy Wniosek należy wysyłać w osobnej wiadomości?

Wzór wniosku umożliwia złożenie wielu wniosków w jednym pliku. Jest możliwe złożenie wniosków dla wielu Wytwórców pod warunkiem umieszczenia we wniosku kodu PB wytwórcy. Kod PB jest zawarty w trzecim segmencie numeru wniosku w WOZE tj. rodzaj wniosku/kod OSD/kod PB/ np. PV/10103/23640/

 

22.Dlaczego we Wniosku dla Instalacji PV w zakładce Parametry PV należy podać wartości mocy zainstalowanej Instalacji PV po stronie DC i AC dla wszystkich przedziałów czasu? Czy wartości te nie będą zawsze takie same?

Moc zainstalowana DC i AC nie musi być taka sama. Ponadto moc zainstalowana DC lub AC dla poszczególnych przedziałach czasowych może też być różna. Dla przykładu w przypadku awarii części instalacji (paneli czy inwerterów) moc w poszczególnych przedziałach czasowych będzie się zmieniać. Jednakowe wartości mocy zainstalowanej DC lub AC należy podawać we wszystkich okresach doby tylko jeżeli instalacja była w pełni sprawna w dobie redysponowania.

 

23. Co w przypadku, kiedy nie ma pomiaru nasłonecznienia lub pomiaru prędkości wiatru ?

W przypadku braku pomiaru nasłonecznienia lub pomiaru prędkości wiatru we Wniosku o rekompensatę nie ma obowiązku wypełnienia tych danych w zakładce Dane pomiarowe – I_wyk lub Dane pomiarowe – V_wiatr.

Jeśli dane są niekompletne, to należy we Wniosku o rekompensatę w zakładce Dane pomiarowe – I_wyk lub Dane pomiarowe – V_wiatr uzupełnić dane dla tych przedziałów czasowych, dla których te dane są kompletne. Pozostałe przedziały czasowe powinny zostać puste (nieuzupełnione). Wartość zero należy wpisywać tylko w przypadku, gdy wielkość nasłonecznienia lub prędkości wiatru wynosiła faktycznie zero (np. dla Instalacji PV okres nocny).

 

24. Co w przypadku, gdy Instalacja PV posiada pomiary nasłonecznienia w kilku miejscach na terenie zajmowanym przez Instalację PV oraz pomiar rejestrowany jest np. w okresach 10 minutowych?

W przypadku, gdy Instalacja PV posiada kilka punktów pomiaru nasłonecznienia oraz pomiar rejestrowany jest w innym okresie niż okres 15 minutowy, należy wskazać średnią arytmetyczną nasłonecznienia ze wszystkich punktów pomiarów oraz okresów czasowych.

 

25. Co w przypadku, gdy Instalacja FW posiada pomiary prędkości wiatru w kilku miejscach oraz pomiar rejestrowany jest np. w okresach 10 minutowych?

W przypadku, gdy Instalacja FW posiada kilka punktów pomiaru prędkości wiatru oraz pomiar rejestrowany jest w innym okresie niż okres 15 minutowy, należy wskazać średnią arytmetyczną prędkość wiatru ze wszystkich punktów pomiarów oraz okresów czasowych.

 

26. Co to jest kod modułu wytwarzania energii (kod MWE) i skąd możemy pozyskać taki kod?

Kod modułu wytwarzania energii (MWE) jest to ciąg 19 znaków, z których można odczytać między innymi miejsce przyłączenia czy rodzaj wytwarzania. Kody MWE dla Instalacji PV lub Instalacji FW przyłączonych do sieci średniego napięcia (sieci SN) nadawane są przez OSD, do którego sieci taka Instalacja jest przyłączona.

Jeśli właściciel Instalacji PV lub Instalacji FW nie zna takiego kodu, to powinien przed przekazaniem Wniosku o rekompensatę wystąpić do odpowiedniego OSD z prośbą o jego przekazanie.

 

27. Czy wnioski dot. rekompensaty (plik Excel) oraz upoważnienia do OSD mogą być podpisane elektronicznie podpisem EPUAP?

Nie ma potrzeby podpisywania Wniosków o Rekompensatę zaś upoważnienia dla OSD muszą zostać podpisane zgodnie z zasadami opisanymi w Warunkach składania Wniosku o Rekompensatę, które znajdują się w zakładce Instalacje PV lub w zakładce Instalacje FW w Sekcji: Aktualne wzory dokumentów.

 

28. W jakiej formie powinny być złożone pełnomocnictwa będące załącznikiem do Wniosku o rekompensatę?

Jeśli Wnioskodawca współpracuje z PSE SA poprzez portal WOZE, uprawnienia do procedowania lub podglądu wniosków nadawane są poprzez osobę upoważnioną przez niego do pełnienia roli Administratora Bezpieczeństwa Partnera Biznesowego. Uprawnienia do akceptacji oświadczeń muszą być zgodne z zasadami reprezentacji spółki określonymi w KRS. Mogą również wynikać z pełnomocnictw, które uprawniają do reprezentowania Wnioskodawcy przy składaniu oświadczeń woli, w tym do zaciągania zobowiązań w sprawach dotyczących wniosków o rozliczenie redysponowania nierynkowego. Uprawnienie do akceptacji w portalu WOZE powinna posiadać osoba / osoby reprezentujące spółkę tj. wskazane w KRS lub pełnomocnik, a ABPB tej spółki powinien nadać im uprawnienia do (1.) ,,PV – obsługa wniosków o rekompensatę” oraz (2.) ,,PV – podgląd wniosków o rekompensatę”, a następnie przekazać potrzebę nadania uprawnień do akceptacji oświadczeń danej spółki na adres: redysponowanieOZE@pse.pl wpisując w temacie wiadomości: Uprawnienia do akceptacji, w jej treści wskazując nr NIP lub kod PB wnioskującego, imię i nazwisko uprawnionego oraz załączyć pełnomocnictwo w przypadku uprawnień dla pełnomocnika. Jeśli podmiot nie współpracuje z PSE poprzez portal WOZE, powinien dołączyć pełnomocnictwo uprawniające do procedowania wniosków każdorazowo przy składaniu wniosku / wniosków, a jeśli akceptacji Informacji rozliczeniowej dokonuje pełnomocnik, każdorazowo przy przekazywaniu zaakceptowanych Informacji rozliczeniowych należy dołączyć pełnomocnictwo uprawniające do reprezentowania Wnioskodawcy przy składaniu oświadczeń woli, w tym do zaciągania zobowiązań w sprawach dotyczących wniosków o rozliczenie redysponowania nierynkowego. Pełnomocnictwo powinno zostać przekazane w oryginale lub uwierzytelnione przez notariusza lub w postaci kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem podpisanej przez pełnomocnika.. 

 

29. Ile czasu będę czekać na rozpatrzenie mojego Wniosku o rekompensatę?

Wnioski o rekompensatę będą rozpatrywane niezwłocznie po ich otrzymaniu. Czas rozpatrzenia Wniosku o rekompensatę będzie uzależniony od liczby wniosków, które wpłyną do OSP jak również od tego, kiedy OSP otrzyma dane i informacje niezbędne do dokonania rozliczenia od OSD. 

 

30. Co się stanie, jeżeli mój Wniosek o rekompensatę okaże się niekompletny – czy dostanę informację z prośbą o uzupełnienie czy zostanie odrzucony?

Wniosek, który nie będzie kompletny lub zostanie niepoprawnie wypełniony nie zostanie rozpatrzony. PSE S.A. przekaże stosowną informację w tym zakresie z prośbą o jego poprawienie lub uzupełnienie i ponowne przesłanie.

 

31. Kiedy otrzymam rekompensatę?

PSE S.A. dokonają wypłaty rekompensaty finansowej z tytułu redysponowania w terminie do 21 dni od daty otrzymania dokumentu księgowego oraz oświadczenia o akceptacji Informacji rozliczeniowej.

 

32. W jaki sposób wyliczane są wartości rekompensaty? Czy można uzyskać szczegółowe kalkulacje wyliczeń rekompensaty?

W zakładce Instalacje PV i w zakładce Instalacje FW w Sekcji: Stosowane zasady wyliczeń rekompensaty za nierynkowe redysponowanie PV oraz Stosowane zasady wyliczeń rekompensaty za nierynkowe redysponowanie FW znajdują się zasady wyliczania rekompensaty, zgodnie z którymi to zasadami wyliczana jest wartość rekompensaty. PSE S.A. publikują również ceny wykorzystywane do ustalenia kwoty rekompensaty zgodnie z ww. zasadami. PSE S.A. udostępniają szczegółowe kalkulacje na wniosek Wniskodawcy.

 

33. Jaka sankcja grozi wytwórcy posiadającemu jednostkę wytwórczą wykorzystującą energię słońca (PV) lub wiatru (FW), jeżeli odpowiednio do polecenia OSP/OSD nie wyłączy lub nie ograniczy generacji swojej jednostki wytwórczej we wskazanym w poleceniu zakresie?

Należy przede wszystkim wskazać, że stosowanie się przez wytwórców do poleceń operatorów systemu elektroenergetycznego jest warunkiem koniecznym bezpiecznej pracy całego Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). Poprzez oddziaływanie na poziom wytwarzanej energii elektrycznej w KSE lub poszczególnych jego lokalizacjach, utrzymywane są bowiem dopuszczalne parametry pracy KSE, takie jak częstotliwość, przepływy mocy czynnej liniami, poziomy napięć w sieci oraz inne wielkości mające wpływ na stabilność pracy KSE. Niedotrzymanie dyscypliny ruchowej przez wytwórców może skutkować naruszeniem tych parametrów i w konsekwencji tego doprowadzić do awarii systemowej o lokalnym (obszar Polski), systemowym (Polska) lub międzysystemowym (obszar Europy) charakterze, której skutkiem będzie okresowy brak napięcia w sieci (tzw. blackout).

Wykonywanie przez wytwórców poleceń wydawanych przez operatorów systemu elektroenergetycznego ma więc podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy KSE, a tym samym możliwości korzystania z KSE przez jego użytkowników, w tym także wytwórców wykonujących przedmiotowe polecenia. Z tego powodu realizacja poleceń operatorów systemu elektroenergetycznego jest objęta sankcjami w postaci kar pieniężnych, które może nakładać Prezes Urzędu Regulacji Energetyki („Prezesa URE”) na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, dalej jako: „Prawo energetyczne”), a także konsekwencjami w relacji między wytwórcą oraz operatorem systemu elektroenergetycznego, do sieci którego wytwórca jest przyłączony.

Odnosząc się do konkretnych przepisów w tym zakresie należy przede wszystkim wskazać niżej wymienione.

Zgodnie z art. 9j ust. 1 pkt 4 Prawa energetycznego, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej w źródłach przyłączonych do sieci – w tym instalacjach odnawialnego źródła energii PV/FW – jest zobowiązane do współpracy z operatorem systemu elektroenergetycznego, do którego sieci źródło jest przyłączone, w szczególności do wykonywania jego poleceń, na zasadach i warunkach określonych w Prawie energetycznym, rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. poz. 819 z późn. zm.), instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 Prawa energetycznego (odpowiednio w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej – IRiESP, opracowanej przez OSP, oraz Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej – IRiESD, opracowanych przez OSD) oraz umowie zawartej z operatorem systemu elektroenergetycznego. Naruszenie powyższych obowiązków podlega karze pieniężnej wymierzanej przez Prezesa URE na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 27 Prawa energetycznego.

Na podstawie postanowień IRiESP – Warunki korzystania, prowadzenia ruchu, eksploatacji i planowania rozwoju sieci (odpowiednio: pkt 2.2.3.3.4.1./ pkt 2.2.3.3.3.2.4), OSP ma prawo wydać PV/FW polecenie zmiany generacji mocy czynnej oraz zmiany generacji mocy biernej, w pełnym zakresie dopuszczalnych obciążeń, łącznie z całkowitym wyłączeniem PV/FW. Niezastosowanie się przez wytwórcę do takiego polecenia może być uznane jako niestosowanie się do IRIESP, co podlega karze pieniężnej nakładanej przez Prezesa URE na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 19 Prawa energetycznego. W zakresie analogicznych postanowień zawartych w IRiESD, niezastosowanie się do takiego polecenia przez wytwórcę wytwarzającego energię elektryczną w PV/FW przyłączonej do sieci dystrybucyjnej, może podlegać karze pieniężnej nakładanej przez Prezesa URE na podstawie przywołanego art. 56 ust. 1 pkt 19 Prawa energetycznego.

Niezależnie od wskazanych powyżej podstaw odpowiedzialności administracyjnej wytwórcy wytwarzającego energię elektryczną w PV/FW niestosującego się do poleceń operatora systemu elektroenergetycznego, należy wskazać, że zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 27a Prawa energetycznego, karze pieniężnej wymierzanej przez Prezesa URE podlega ten, kto nie stosuje się do poleceń, o których mowa w art. 9c ust. 7a lub 7b Prawa energetycznego (polecenia redysponowania nierynkowego). Polecenia wydawane odpowiednio przez OSP lub OSD dotyczą wyłączenia jednostki wytwórczej wykorzystującej energię wiatru lub słońca lub zmniejszenia mocy wytwarzanej przez tę jednostkę wytwórczą, i są wydawane w celu równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię lub zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej.

Jednocześnie, w przypadku przedsiębiorstw energetycznych posiadających koncesję, art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego przewiduje możliwość nałożenia przez Prezesa URE kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z koncesji. Przepis ten może stanowić podstawę odpowiedzialności administracyjnej wytwórcy wytwarzającego energię elektryczną w PV/FW niestosującego się do poleceń operatora systemu elektroenergetycznego wydawanych w związku z prowadzeniem ruchu właściwej sieci elektroenergetycznej.

Operator systemu elektroenergetycznego ma prawo poinformować Prezesa URE o nierealizowaniu przez wytwórcę poleceń mających podstawę w obowiązujących przepisach prawa oraz odpowiednio w IRiESP albo IRiESD, a także może zastosować środki przewidziane w łączących strony umowach regulujących świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji, w których to umowach użytkownicy systemu zobowiązani są do przestrzegania m.in. postanowień obowiązujących ich odpowiednio IRiESP albo IRiESD, nie wyłączają zastrzeżonego na rzecz operatora prawa wypowiedzenia umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji.

Zgodnie z art. 56 ust. 3 pkt 2 Prawa energetycznego, wysokość kary pieniężnej nałożonej przez Prezesa URE może wynieść od 2000 zł do 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Niezależnie od kary pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1-4 Prawa energetycznego Prezes URE może nałożyć karę pieniężną na kierownika przedsiębiorstwa energetycznego, z tym że kara ta może być wymierzona w kwocie nie większej niż 300% jego miesięcznego wynagrodzenia.

Przedstawiając powyższe wyjaśnienia OSP zastrzega, że każdy uczestnik obrotu gospodarczego interpretuje i stosuje przepisy prawa na własne ryzyko, zaś PSE S.A. nie świadczą usług doradztwa prawnego.